Нұралхан Көшеров «Қазатомөнеркәсіп» компаниясының өндіріс жөніндегі бас директорымен кездесті

Нұралхан Көшеров «Қазатомөнеркәсіп» компаниясының өндіріс жөніндегі бас директорымен кездесті: уран өндірісі, экология және «жасыл белдеу» мәселесі күн тәртібінде

Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров «Қазатомөнеркәсіп» ұлттық атом компаниясы» акционерлік қоғамының өндіріс жөніндегі бас директоры Қуаныш Омарбековпен ресми кездесу өткізді. Басқосуда уран өндіру жұмыстарымен қатар, келісімшартта көзделген экологиялық міндеттемелердің, соның ішінде ағаш отырғызу, оларды күтіп-баптау және орман қорына өткізу жұмыстарының орындалу барысы жан-жақты қаралды.

Бұл кездесу өңірде жүргізіліп жатқан ірі өндірістік жобалардың экологиялық салдарын азайту, табиғи тепе-теңдікті сақтау және заңнама талаптарының орындалуын қамтамасыз ету тұрғысынан маңызды болды.

Уран өндірісі және жерді уақытша пайдалану мәселесі

Қазіргі таңда Түркістан облысы әкімдігі мен «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ арасында жасалған келісімдер негізінде компанияға қарасты бірқатар еншілес кәсіпорындарға уран өндіру мақсатында жер телімдері уақытша пайдалануға берілген. Атап айтқанда, «Қаратау», «Kazatomprom-SaUran», «Оңтүстік Тау-Химиялық Компания» жауапкершілігі шектеулі серіктестіктеріне жалпы көлемі 4097,25 гектар жер уақытша пайдалануға ұсынылған.

Бұл аумақтарда уран өндіру жұмыстары Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына, экологиялық талаптар мен өндірістік қауіпсіздік нормаларына сәйкес жүргізілуі тиіс. Уран өндірісі – стратегиялық маңызы бар сала болғанымен, оның қоршаған ортаға әсері үнемі қоғам назарында.

Осыған байланысты мемлекет тарапынан өндіріс жүргізетін компанияларға экологиялық өтемақы ретінде бірқатар міндеттемелер жүктеледі. Солардың бірі – орман алқаптарын ұлғайту және табиғи ресурстарды қалпына келтіру.

«Жасыл белдеу» жобасы: келісімшарт және міндеттемелер

Кездесуде негізгі назар Түркістан қаласының айналасында жүзеге асырылып жатқан «Жасыл белдеу құру» жобасына аударылды. Қазақстан Республикасының Орман кодексіне сәйкес және келісімшарт талаптары негізінде «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ жалпы көлемі 8194,5 гектар аумақта ағаш отырғызу міндеттемесін алған.

Бұл жоба өңірдің экологиялық ахуалын жақсартуға, шаңды дауылдар мен шөлейттенудің алдын алуға, сондай-ақ халық үшін қолайлы экологиялық орта қалыптастыруға бағытталған. Жасыл белдеу тек табиғатты қорғау құралы ғана емес, сонымен бірге ұзақ мерзімді әлеуметтік және климаттық инвестиция ретінде қарастырылады.

Отырғызылған ағаштар белгілі бір кезең бойы күтіп-баптаудан өтіп, тіршілікке бейімделгеннен кейін орман қорының теңгеріміне өткізілуі тиіс. Бұл – заңмен нақты бекітілген рәсім.

Ағаштарды орман қорына өткізу: мәселе неде?

Кездесу барысында отырғызылған ағаштарды қабылдап алу және оларды орман қорына өткізу жұмыстарын жеделдету қажеттігі атап өтілді. Қолданыстағы заңнама мен келісімшарт талаптарына сәйкес, компания бұл міндеттемелерді 3 жыл ішінде толық орындауға тиіс.

Алайда жауапты тараптар аталған жұмыстардың сапалы әрі талапқа сай орындалуы үшін қосымша қаржыландыру мен уақыт қажет екенін де жасырған жоқ. Ағаш отырғызу – бір сәттік шара емес, бірнеше жылға созылатын күрделі процесс. Оның ішінде көшеттерді таңдау, суару жүйесі, климаттық бейімделу, зиянкестерден қорғау секілді факторлар бар.

Осы себепті тараптар аталған міндеттемелерді орындауда формализмге жол бермеу, нақты нәтижеге бағытталған тәсіл қолдану қажеттігін атап өтті.

Экология және өндіріс: тепе-теңдік іздеу

Түркістан облысы – тарихи-мәдени маңызы бар өңір ғана емес, экологиялық тұрғыдан да нәзік аймақтардың бірі. Сондықтан мұнда жүргізілетін кез келген ірі өндірістік жоба экологиялық қауіпсіздік тұрғысынан мұқият бақылауда болуы тиіс.

Кездесу барысында өндіріс пен экология арасындағы тепе-теңдікті сақтау мәселесі де қозғалды. Өңір басшысы экологиялық талаптар келісімшартта ғана емес, нақты іс жүзінде орындалуы қажет екенін атап өтті.

Ал «Қазатомөнеркәсіп» өкілдері өз кезегінде экологиялық жауапкершілік компания қызметінің басым бағыттарының бірі екенін жеткізді. Компания уран өндірумен қатар, табиғатты қорғау, әлеуметтік жауапкершілік және тұрақты даму қағидаттарын ұстанатынын мәлімдеді.

Алдағы жоспарлар мен келіссөздер

Кездесу қорытындысында тараптар алдағы уақытта:

отырғызылған ағаштарды орман қорына өткізуді жеделдету;

«жасыл белдеу» аумағын кезең-кезеңімен ұлғайту;

экологиялық мониторингті күшейту;

келісімшарт талаптарының орындалуын тұрақты бақылауда ұстау

бағытында бірлескен жұмысты жалғастыру жөнінде уағдаласты.

Бұл мәселе Түркістан облысы әкімдігі тарапынан тұрақты бақылауда болатыны да айтылды.

Қоғамдық маңыз және ашықтық

Экологияға қатысты мұндай келісімдер мен міндеттемелер қоғам үшін де маңызды. Өйткені өндірістік жобалардың салдары тікелей өңір тұрғындарының өмір сапасына әсер етеді. Осы тұрғыдан алғанда, жергілікті атқарушы орган мен ірі ұлттық компания арасындағы диалогтың ашық жүргізілуі – оң қадам.

Сарапшылардың пікірінше, егер келісімшарт талаптары толық әрі сапалы орындалса, бұл тәжірибе басқа өңірлер үшін де үлгі бола алады.